Nowe możliwości dla miast

Ostatnie zmiany w przepisach dotyczących spółdzielni energetycznych otwierają możliwość tworzenia ich także w miastach. Dotychczas takie inicjatywy mogły być podejmowane wyłącznie w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich. Nowe regulacje nie mogą jednak jeszcze znaleźć pełnego zastosowania w praktyce, ponieważ wymagają zgody Komisji Europejskiej, na którą Polska nadal oczekuje. Postępowanie zarejestrowano pod numerem SA.121920. Z jednego z najnowszych stanowisk Ministerstwa Klimatu i Środowiska wynika, że ewentualna zgoda może zostać wydana do końca 2026 r. Warto więc już teraz rozpocząć działania przygotowawcze, aby miasta mogły sprawnie wdrożyć kolejne rozwiązania, gdy przepisy będą mogły być w pełni stosowane.

Czym jest spółdzielnia energetyczna?

Spółdzielnia energetyczna posiada osobowość prawną, działa na podstawie statutu i podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. Zależnie od obszaru działania – wiejskiego, miejsko-wiejskiego albo miejskiego – wymaga również wpisu do wykazu prowadzonego przez Dyrektora KOWR lub Prezesa URE. Jej podstawowym celem jest obniżenie i optymalizacja kosztów energii ponoszonych przez członków. W sektorze publicznym funkcjonują już spółdzielnie zrzeszające jednostki samorządu terytorialnego, ich jednostki organizacyjne oraz spółki komunalne. Model ten pozwala połączyć lokalne źródła wytwarzania energii z jej głównymi, w tym energochłonnymi, odbiorcami. Odpowiednio dobrana struktura członkowska sprzyja korzystniejszemu bilansowaniu i rozliczaniu energii dzięki jej lokalnej produkcji i zużyciu wewnątrz spółdzielni.

Etap 1. Analiza potencjału energetycznego

Utworzenie spółdzielni energetycznej przez podmioty publiczne pozwala wykorzystać istniejące źródła wytwórcze, takie jak instalacje fotowoltaiczne na obiektach użyteczności publicznej, a także tereny przeznaczone pod nowe inwestycje. Wytwarzana energia może następnie zasilać energochłonnych członków spółdzielni, na przykład szkoły. Pierwszy etap przygotowań powinien obejmować identyfikację potencjalnych źródeł wytwarzania i odbiorców energii, analizę zużycia oraz wybór optymalnego modelu członkostwa. Analiza powinna obejmować: 1. audyt profili energetycznych jednostek samorządu terytorialnego, spółek komunalnych, szkół i przedsiębiorstw energetyki cieplnej; 2. identyfikację głównych punktów poboru energii (PPE); 3. analizę dobowego i sezonowego zużycia energii; 4. ocenę potencjału autokonsumpcji; 5. inwentaryzację dostępnych substratów, w tym osadów i bioodpadów, oraz istniejącej infrastruktury energetycznej.

Etap 2. Model prawny i organizacja spółdzielni

Wyniki analizy stanowią podstawę wyboru modelu prawnego i realizacji działań wykonawczych. Obejmują one w szczególności przygotowanie statutu, ustalenie składu członkowskiego, przypisanie PPE do członków, opracowanie wstępnego bilansu pokrycia zapotrzebowania oraz złożenie wniosków o warunki przyłączenia instalacji OZE. Etap prawny zamyka rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz we właściwym wykazie KOWR albo URE, przy czym wpis do wykazu Prezesa URE będzie możliwy po uzyskaniu zgody Komisji Europejskiej.

Dalsze działania wykonawcze

Na tym proces się nie kończy. Część dalszych działań wykonawczych można – i warto – prowadzić równolegle z analizą lub bezpośrednio na podstawie jej wyników. Należą do nich w szczególności przygotowanie studium wykonalności, porównanie wariantów technologicznych i modeli bilansowania, wybór wykonawców instalacji oraz operatorów technicznych, a także pozyskanie finansowania. Praktyczne i prawne aspekty tych działań omówimy w kolejnych artykułach poświęconych funkcjonowaniu spółdzielni energetycznych.